هنرهای سنتی-اسلامی اصفهان

ميزگرد تخصصي چالشهاي ميراث فرهنگي و معماري اصفهان برگزار شد

رئيس دانشكده دانشگاه هنر اصفهان گفت: مجزا عمل كردن حوزه‌ها در اين سازمان كه مركب از سه جزيره متفاوت است باعث مي‌شود تا قسمت‌هاي مختلف اين سازمان دائما در تنش باشد.

احمد امين‌پور شامگاه گذشته در ميزگرد تخصصي چالش‌هاي ميراث فرهنگي و معماري اصفهان كه در پژوهشكده هنرهاي سنتي و اسلامي تشكيل شد افزود: زماني كه چند سازمان پراكنده با يكديگر ادغام شوند و به يك تركيب كامل برسند سه جزيره متفاوت خواهند بود كه اين موضوع باعث مي‌شود سه رفتار متفاوت در آنها ايجاد و دائما در تنش باشند.

وي ادامه داد: برخي از اين افراد در گذشته در بخشهاي خود يكسري برخوردهايي را داشته‌اند كه اكنون مجبور به از دست دادن اين برخوردها شده‌اند و زماني كه پرسنل در يك مجموعه اميد به آينده نداشته باشند انگيزه براي فعاليت بيشتر را از دست خواهند داد.

25 هزار اثر تاريخي در اصفهان وجود دارد

وي در ادامه سخنان خود با اشاره به اينكه اصفهان داراي آثار تاريخي بسياري است افزود: اصفهان داراي محوطه‌هاي باستاني بسياري است كه هر يك داراي سابقه‌اي تاريخي خاص هستند چنانچه بر اساس اطلاعات موجود نزديك به 25 هزار اثر تاريخي در اصفهان وجود دارد.

امين‌پور ادامه داد: البته هر يك از اين آثار يك درجه اهميت ندارد چنانچه ميدان امام خميني (ره) را داريم كه به ثبت آثار جهاني رسيده و تعداد زيادي از آثار تاريخي اصفهان نيز به ثبت ملي رسيده است.

رئيس دانشكده معماري و شهرسازي دانشگاه هنر اصفهان ادامه داد: اصفهان از لحاظ اقليمي داراي وضعيت‌هاي آب و هوايي متنوع است چنانچه نوع آثار تاريخي موجود در شرق اصفهان با آثاري كه در خوانسار و گلپايگان وجود دارد متنوع است.

وي تصريح كرد: در مجموع اصفهان داراي پتانسيل‌هاي بسياري است كه در كنار آن يكسري تهديدها نيز وجود دارد.

سازمان ميراث فرهنگي از جايگاه و هويتي مطلوب در ارتباط با ساير دستگاه‌ها برخوردار نيست

امين‌پور در ادامه سخنان خود به چالشهاي موجود در ميراث فرهنگي اصفهان و كشور اشاره نمود و اظهار داشت: متاسفانه سازمان ميراث فرهنگي از جايگاه مطلوبي در ارتباط با ساير دستگاه‌ها برخوردار نيست چنانچه شهرداري‌ها اين سازمان را به نوعي تهديد براي خود قلمداد مي‌كنند.

رئيس دانشكده معماري و شهرسازي دانشگاه هنر اصفهان همچنين به سخنان يكي از نمايندگان مجلس نيز اشاره نمود و گفت: اين نماينده مجلس شوراي اسلامي سازمان ميراث فرهنگي و محيط زيست را يك تهديد تلقي مي‌كند كه در كشور با آن روبرو هستيم.

مديريتي منسجم ميان واحدهاي مختلف سازمان ميراث فرهنگي وجود ندارد

رئيس اسبق سازمان ميراث فرهنگي استان اصفهان در ادامه سخنان خود با اشاره به اينكه يك نظام مديريت منسجم ميان واحدهاي مختلف سازمان وجود ندارد اظهار داشت: در وضع كنوني سازمان ميراث فرهنگي از ادغام سه سازمان تشكيل شده كه از يك هويت منسجم برخوردار نسيت و اين موضوع باعث شده تا در درون سازمان ميراث فرهنگي سامازن‌هايي وجود داشته باشند كه هر يك داراي هويتي متفاوت است.

وي در اين خصوص به كارمندان قسمت گردشگري و صنايع دستي اشاره نمود كه هر يك داراي يك نوع هويتي خاص هستند و ادامه داد:‌ در بخش ميراث فرهنگي نيز كارمندان آن مواجه با مردم هستند كه هر يك انتظاراتي خاص در ارتباط با اين سازمان دارند.

امين‌پور در اين خصوص به مردمي اشاره نمود كه وقتي يك اثر تاريخي از آنان به ثبت ملي مي‌رسد چه برخوردهايي را دارند و يادآور شد: مردم در سازمان ميراث فرهنگي در شرايط مختلف نظراتي مختلف با اين سازمان دارند چنانچه اگر يك شخص مالك يك اثر تاريخي باشد كه ملك او به ثبت تاريخي برسد تمام ثروتش در معرض محدوديت قرار خواهد گرفت كه در اين شرايط هم مالك و هم همسايه در معرض تهديد قرار خواهند گرفت.

وي همچنين به نحوه برخورد شهرداري‌ها و ديگر دستگاه‌ها و نهادهاي دولتي نيز اشاره نمود و يادآور شد: شهرداري‌ها در اين شرايط با ايجاد محدوديت روبرو خواهند شد كه اين موضوع با منافع آنان در تضاد است كه در نهايت تزاحم ميراث فرهنگي و ديگر دستگاهها باعث ايجاد تنشهايي مي‌شود كه در نهايت آن منجر به تنش كارمندان با مردم مي‌شود و ديدي منفي را به دنبال دارد.

ساختار سازمان ميراث فرهنگي سنتي است

امين‌پور در ادامه سخنان خود با اشاره به اينكه ساختار سازمان ميراث فرهنگي سيستمي سنتي است افزود: سازمان ميراث فرهنگي كشور از گذشته داراي استادكاراني بوده و اين سازمان از نظم و انضباطي همانگ برخوردار نيست.

وي با اشاره به پيشرفتهايي كه در ديگر ادارت اتفاق مي‌افتد افزود: اين موضوع يا در سازمان ميراث فرهنگي محقق نمي‌شود و يا اگر تلاشي انجام شده به كندي بوده و يا موفق عمل نكرده است.

امين‌پور با اشاره به اينكه در گذشته نزديك به 400 استادكار در اين سازمان مشغول به فعاليت بوده‌اند افزود: در حال حاضر نزديك به 30 نفر در اين سازمان مشغول به فعاليت هستند و هنوز نيز ساختاري سنتي در اين سازمان حاكم است كه در اين سيستم نمي‌توان نظارت كافي بر اقدامات پيمانكاران داشته باشيم.

وي تصريح كرد: مجموع اين شرايط باعث مي‌شود تا اعتبارات سازمان ميراث فرهنگي به سختي و به كندي هزينه شود.

امين‌پور همچنين نبود برنامه ريزي لازم براي فرايند برنامه ريزي، فقدان آمادگي پرسنل براي ايجاد تغييرات كه از سالها پيش تا كنون يكسان بوده است، نبود سيستم كنترل بر عملكرد حفاظتي و به روز نبودن سيستم آموزش را از ديگر مشكلات اين سازمان دانست.

رئيس دانشكده معماري و شهرسازي دانشگاه هنر اصفهان خاطر نشان كرد: در تمامي نهادها يك سيستم آموزش وجود دارد كه در اين سازمان به سبب محدوديت در دانشكده مرمت و مشكلات ساختاري آموزش كاركنان به روز نيست.

برخي از اثار تاريخي ارزشمند مورد غفلت واقع مي‌شود

وي با اشاره به اينكه در اصفهان مجموعه‌هايي بسيار از آثار تاريخي وجود دارد گفت: اين ثروت داراي تنوعي بسيار است كه بخشي از اين آثار به سبب شاخص بودن بيشتر مورد توجه مسئولين قرار مي‌گيرد و به برخي ديگر كمتر پرداخته مي‌شود.

امين‌پور در اين خصوص به قلعه پنج هزار ساله بياضه كه در نوع خود بي‌نظير است و در شهرستان خورو بيابانك اشاره نمود و افزود: اين قلعه در پنج طبقه احداث و اكنون بخش‌هايي از آن تخريب شده است .

وي ادامه داد: در نهايت مي‌توان گفت آثار باستاني با ارزش در مركز استان كه بيشتر مورد توجه مردم و رسانه‌ها است در نهايت باعث شده تا از آثاري كه در 400 كيلومتري اين شهر قرار گرفته غفلت شود.

بايد براي حراست از ميراث فرهنگي يك منشور تدوين شود

امين‌پور در بخش ديگري از سخنان خود با اشاره به اينكه نخستين قانون حفاظت از آثار تاريخي كشور در سال 1309 به تصويب رسيد تصريح كرد: اين موضوع گواهي دهنده اين اصل است كه ايران در تدوين اين موضوع پيشتاز بوده و اكنون در اين عرصه غفلتهايي صورت گرفته است و بايد تدوين منشور حراست از ميراث فرهنگي در دستور كار قرار بگيرد.

امين‌پور ادامه داد: هر كشوري بايد براي خودش منشور داشته باشد كه بر همين اساس از ميراث كشورش حفاظت كند، چرا كه در برخي از كشورها آثار تاريخي از نوع چوب يا برخي ديگر از نوع سنگ و در ايران از نوع خشت است كه اين موضوع بر لزوم تدوين اين منشور براي هر كشوري بطور جداگانه تصريح مي‌كند.

طولاني شدن اجراي پروژه‌هاي اجرايي سازمان ميراث فرهنگي انگيزه را در ميان كاركنان كم مي‌كند

وي در ادامه به ديگر چالشها و مشكلات اين سازمان نيز اشاره نمود و يادآور شد: طولاني شدن فرايند اجراي پروژه‌ها در سازمان ميراث فرهنگي از ديگر مسائلي است كه بايد به آن دقت كرد.

امين‌پور ادامه داد: زماني كه يك پروژه در اين سازمان انجام و كلنگ مي‌خورد همه چشم به انتظار تمام شدن آن هستند چنانچه بطور مثال يك پروژه نزديك به 20 سال در حال انجام است كه اين امر انگيزه و شادابي را از مجموعه مي‌گيرد.

وي در اين خصوص به پروژه طبقه دوم ميدان امام خميني (ره) نيز اشاره نمود و اظهار داشت: اين پروژه در سال 74 آغاز شد كه اجراي آن نزديك به 15 سال به طول انجاميد و اجراي آن پيمانكاران و مديريتهاي مختلفي را به خود ديد.

7 مدير مرمت طبقه فوقاتي ميدان امام را تجربه كردند/علمي نبودن مرمت‌ها باعث طولاني شدن آن مي‌شود

امين‌پور با اشاره به اينكه طولاني شدن مرمت‌ها ناشي از كمبود اعتبارات است اظهار داشت: در طول زمان مرمت طبقه دوم ميدان امام نزديك به 7 مدير اين موضوع را تجربه كردند كه اين موضوع در نهايت باعث مي‌شود شادابي كار از بين برود.

وي همچنين در خصوص مدت زمان و طولاني شدن زمان اجراي پروژ‌ها نيز اظهار داشت: در تمام كشورها محدوديت اعتبار نيز وجود دارد اما يكي از عواملي كه باعث طولاني شدن فرايند مي‌شود علمي نبودن مرمت است.

رئيس اسبق سازمان ميراث فرهنگي اصفهان ادامه داد: در صورتي كه براي اجراي مرمت‌ها تك تك اقدام كنيم پرژوه‌ها به موقع به اتمام خواهد رسيد كه اين امر باعث شادابي و ايجاد انگيزه در استادكاران و پرسنل مي‌شود.

برخي كارها بدون برنامه انجام مي‌شود

امين‌پور همچنين در ادامه سخنان خود اظهار داشت: بخشي از طولاني شدن پروژ‌ها ناشي از اين است كه كارها بدون برنامه و بصورت متداول انجام مي‌شود چنانچه اگر نگاه كنيم پروژ‌ه‌هاي مرمتي چون گنبدمسجد امام سالها شاهد داربست بود كه در دور گنبد در حال حركت بود، چنانچه به گفته بسياري اين داربست‌ها نيز بصورت آثار تاريخي شناخته مي‌شد تا در نهايت اين داربست‌ها در سال 84 برداشته شد.

از حفاظت از روح ميراث فرهنگي فاصله گرفته‌ايم

وي همچنين به يكي ديگر از مشكلات موجود در اين عرصه نيز اشاره نمود و اظهار داشت: يكي از مسائل مهم ديگر فاصله گرفتن از روح حفاظت از ميراث فرهنگي است و نبايد فراموش كرد كه بايد در حراست از ميراث روح و فضا را در نظر گرفت.

امين‌پور تصريح كرد: حراست از روح و فضا نيز يك بخش كالبدي و مهم است كه بايد در اين خصوص تلاش نمود چرا كه در حال حاضر نگاهي در حفاظت و سازمان ميراث فرهنگي جا افتاده است كه سازمان بايد تنها مراقب باشد كه تخريبي در آثار ايجاد نشود و اكنون در خصوص حراست از روح ابنيه تاريخي غفلت شده است.

رئيس دانشكده معماري و شهرسازي دانشگاه هنر اصفهان در ادامه سخنان خود اظهار داشت: در ساخت و سازهاي جديد نوعي غفلت صورت گرفته است چرا كه اكنون هيچ سازمان و نهادي متولي حفظ و حراست از هويت شهر اصفهان نيست.

امين‌پور در اين خصوص به احداث شهرهاي جديدي چون بهارستان و فولادشهر اشاره نمود و اظهار داشت: با وجودي كه اين شهرها در استان تاريخي اصفهان احداث شده و بايد در آن نوعي الگوبرداري از معيارها و ضوابط شهرسازي ايراني اسلامي وجود داشته باشد كه از اين موضوع غفلت مي‌شود.