پژوهشکده هنر

پژوهشكده هنر به عنوان یکی از پژوهشکده‌های پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، در تاریخ ۱۳۷۸/۳/۲۶  به تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی رسیده بود، در سال ۱۳۸۰ جهت تحقق بخشی از وظايف پژوهشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی و نيز پاسخگويی به نيازهای پژوهشی كشور در حوزه‏ مطالعات هنر و ارتباطات شکل گرفت. نخست گروه «موسيقی» شکل گرفت و به تدریج  فعاليت آن از سال ۱۳۸۲ نظام یافت. در سال ۱۳۸۳، تشکیل گروه‌های سینما، موسيقی، هنرهای تجسمی و هنرهای نمايشی، با هدف شناخت ابعاد و آثار فرهنگی این هنرها، دوره جدیدی از فعالیت پژوهشکده را موجب شدند. در سال ۱۳۸۵، نام پژوهشکده هنر تغییر یافت و با نام «پژوهشکده مطالعات هنر و رسانه» با چهار گروه، فعالیت خود را پی گرفت. در سال ۱۳۸۹، با توجه به طراحی ساختار جدید پژوهشگاه، پژوهشکده هنر و رسانه با سه گروه مطالعات هنر و ادبیات، سینما و تلويزیون و مطالعات ارتباطی و  رسانه‌های جدید به فعالیت خود ادامه داد و تلاش داشت با انجام و یا حمایت از پژوهش‌­های علمی در زمينه‌­های هنر و ارتباطات، ضمن تولید ادبیات مناسب در این زمینه، بینش مناسبی در خصوص مسایل مربوط به حوزه هنر و ادبیات ایجاد کند.

اين پژوهشكده در سال ۱۳۹۳ از حوزه رسانه منفک گردید و مجددا «پژوهشکده هنر» نامگذاری شد و حوزه فعاليت‌های پژوهشی آن ناظر به پژوهش در حوزه هنر اعم از هنرهای نمايشی، تجسمی، موسيقی، سينما و مد و لباس گردید.

اهداف پژوهشکده:

پژوهشکده هنر و رسانه برنامه‌های خود را در راستای تحقق اهداف کلی پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی در محورهای مطالعاتی تعیین ‌شده تنظیم کرده است:

۱-برآوردن نیازها و مأموریت‌های وزارتخانه متبوع در زمینۀ هنر. گروه‌های پژوهشی پژوهشکده سعی دارند به بررسی، ارزیابی، تکمیل و ارائه راهبرد در زمینه سیاست‌ها و برنامه‌های وزارتخانه بپردازند. البته تعامل مطلوب با سایر نهادهای دولتی و بخش‌های مردمی فعال در حوزه هنر کشور نیز از نظر دور نخواهد ماند.

۲-بررسی، ارزیابی، تکمیل و ارائه راهبرد در زمینه سیاست‌ها و برنامه‌های وزارتخانه در حوزه هنر.

۳-تعامل مطلوب با سایر نهادهای دولتی و بخش‌های مردمی فعال در حوزه هنر .

۴-بررسی موضوعات و مسائل حوزه هنر و توجه به پدیده‌های فراملی و جهانی هنر. این پژوهشکده به بررسی موضوعات حیطه هنر در ایران می‌پردازد ولی شرایط فراملی و جهانی فرهنگ و هنر نیز از نظر دور نمی‌ماند تا تبیین واقع‌بینانه و عمیق در بررسی‌ها میسر گردد.

۵-انجام تحقیقات بنیادین در عرصه هنر. سرمایه‌های ارزشمند اسلامی ـ شیعی و ذخایر بومی ـ ایرانی دستمایه اصلی پژوهش‌ها و غنی‌سازی  آنها هدف نهایی فعالیت‌های این پژوهشکده است. به همین منظور، پژوهشکده هنر علاوه بر تحقیقات کاربردی و توسعه‌ای که انواع اصلی مطالعات این پژوهشکده را تشکیل می‌دهد، در صورت نياز به تحقیقات بنیادین نیز می‌پردازد.

معرفی بخش‌ها و گروه‌های پژوهشکده

شکل کنونی بخش‌های این پژوهشکده شامل میزهای تخصصی: هنرهای تجسمی- موسیقی- سینما- هنرهای نمایشی- آموزش هنر و  مد و لباس  است. البته اخیرا احکامی برای تشکیل برخی گروه ها از جمله گروه «هنرهای تجسمی و سنتی» صادر شده است. 

فعالیت‌های پژوهشکده

تهيه محورها و اولویت‌های تحقيقاتی برای ارائه به شورای پژوهشی پژوهشگاه؛

تهيه برنامه سالانه و پیش‏بینی سالانه بودجه بر‎اساس مصوبات شورای پژوهشی پژوهشگاه؛

بررسي و تأييد پيشنهاد طرح‎ها براي تصويب آن در شورای پژوهشی؛

اجرای پژوهش در اشكال گوناگون در مورد مسائل و موضوعات حوزه ذيربط؛

بررسی صلاحيت علمی مجريان برای انجام طرح‎ها؛

پيشنهاد ناظر برای طرح‎های پژوهشی؛

شناسايی منابع اطلاعاتی و ادبيات موضوع در حوزه مورد مطالعه گروه؛

تهيه مقالات تخصصی در حوزه مربوط به‎گروه به‏ منظور انتشار در مجلات تخصصی؛

برگزاری سمينار، كارگاه‏ و نشست‎هاي علمی _ پژوهشی؛

شناسايی و انتخاب محور و موضوع و دعوت از صاحبنظران برای برگزاری نشست تخصصی؛

هماهنگی، پيگيری و برگزاری نشست‌ها و کارگاه‌ها و سمینارهای علمی با همکاری معاونت‌های اجرایی و پژوهشی؛

کنترل و نظارت بر پیاده‌سازی مباحث مطرح شده در   نشست‌ها؛

ارائه مشورت و پاسخگویی در خصوص مسائل پژوهشی هنری ارجاعی از بخش‌های مختلف وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی؛

تعامل مؤثر با پژوهشگران و محافل علمی و پژوهشی؛

ارائه مشورت به بخش ذيربط در اجرای وظايف و برنامه‌های خود؛

تدوين بانک‌های اطلاعاتی مورد نياز در گستره هنر در حوزه فعالیت پژوهشکده.

بخشی از  فعالیت‌های پژوهشکده در سال ۱۳۹۶

طرح‌های پژوهشی

  • میراث فرهنگی ناملموس در اسناد سازمان جهانی مالکیت فکری در کنوانسیون برن با تأکید موسیقی / بهروز وجدانی 

در این پژوهش، جایگاه موسیقی به عنوان یکی از شاخص‌ترین و مهم‌ترین عناصر فرهنگ‌ساز و هویت‌ساز، در اسناد سازمان جهانی مالکیت فکری به ویژه در اسناد کنوانسیون‌های فرهنگی و هنری برن، رم و ژنو بررسی شده است و مسائل آن با توجه به قانون حمایت از مؤلفان، مصنفان و هنرمندان، مصوب سال ۱۳۴۸ مورد نظر قرار گرفته و مزایای پیوستن به مجامع جهانی در این خصوص مطالعه گردیده است.

  • پوپولسیم و فاشیسم فرهنگی با تمرکز بر حوزه سینما/ دکتر نظام بهرامی کمیل 

باتوجه به گسترش گرایش‌های پوپولیستی و فاشیستی در جهان و همینطور در ایران؛ مسئله اصلی پژوهش شناسایی ویژگی‌های پوپولیسم و فاشیسم از بعد اجتماعی- فرهنگی است  و در این پژوهش ابعاد فاشیسم و پوپولیسم به طور عام و ویژگی‌های اجتماعی و فرهنگی آن‌ها به طور خاص بررسی شده است.  باتوجه به اینکه رگه‌های فاشیسم و پوپولیسم در تولیدات فرهنگی و هنری مانند سینما، کتاب، موسیقی، تئاتر و هنرهای تجسمی هم قابل مطالعه و پی‌گیری هستند و از آنجاکه دو جریان مذکور، همه دنیا از جمله جامعه ما را تهدید می‌کنند، این پژوهش بخشی از مقدماتی را فراهم می کند تا برنامه‌ریزان فرهنگی سیاست‌های لازم را برای ممانعت از تبلیغ فاشیسم، نژادپرستی و پوپولیسم در کالاهای فرهنگی در نظر داشته باشند. مهمتر از آن، اهالی فرهنگ نسبت به بازتاب و پیامدهای گسترش چنین رویکردهایی آگاهی بخشی لازم را انجام دهند.

  • سوپ اپرا و زنان ایرانی:‌آسیب شناسی و امکان تولید سوپ اپراهای داخلی/ رویا شریفی 

این پژوهش به  موانع و محدودیت‌های ایجاد سواپ اپرای ایرانی-اسلامی پرداخته و این پرسش را مطرح نموده است که آیا جامعه ما با توجه به مفاهیم بنیادین می‌تواند جایگاهی برای این ژانر داشته باشد؟ پاسخ‌گویی به خواسته‌های رسانه‌ای مردم اصلی‌ترین محور سیاست‌گذاری رسانه‌ای است و در این میان یکی از استراتژی‌های راهبردی، تولید مشابهات داخلی با توجه به ویژگی‌های محتوا و سازمان است. این پژوهش بر آن است تا دریابد که برای تحقق این امر چه اقداماتی لازم است و  یا علت تحقق نیافتن آن چیست.

  • درآمدی بر مواجهات معنایی روحانیت و سینمای اجتماعی ایران  / محمد جعفر اسفندیاری 

در این پژوهش سینمای اجتماعی ایران، به مثابه انعکاسی تقریبی از مسائل اجتماعی روز جامعه ایران،به عنوان مطلوب‌ترین متن رسانه مطالعه شده است. پژوهشگر با روش نمونه گیری هدفمند، طیفی از علمای بالاتر از سطوح عالی حوزوی)درس خارج(، در میان مشرب های فکری مختلف روحانیت قم را  برگزیده  و سپس داده های حاصل از مصاحبه ها را تحلیل نموده است تا در نهایت، سازه و ساختار نظری منسجمی متشکل از راهبردهای تفسیری گوناگون در میان مشرب های مختلف روحانیت قم در این باره به دست آید.

  • تطورات زیبایی شناختی پوشاک زنان پس از انقلاب اسلامی ایران (مرحله نخست: ۱۳۵۸ تا ۱۳۶۷) / سیده راضیه یاسینی

سیر تطور لباس از انقلاب اسلامی بدین سو از تغییرات گسترده و به نوعی شتابان، برخوردار بوده و معیارهای زیبایی‌‌شناختی لباس به تدریج تغیییرات جدی داشته که گاه در تعارض با فرهنگ اسلامی- ایرانی نیز بوده است. این پژوهش به تحلیل زیبایی‌شناختی پوشاک زنان ایران در گفتمان های پسا انقلاب در دوره های انقلابی گری، ارزش گرا و سازندگی پرداخته است تا تصویری روشن از چگونگی مواجهه زنان با نوع پوشش انتخابی شان از منظر کارکرد زیباشناختی در این میدان های گفتمانی به دست دهد.

  • حوزه‌های جغرافیای فرهنگی سینمای ملی ایران / ابراهیم فیاض

این طرح در صدد ترسیم حوزه­های جغرافیای فرهنگی سینمای ملی ایران است تا مبنای حرکت و نقشه راهی روشن­تر و چارچوب‌مند را برای سینماگران کشور تصویر نماید تا بتوان با بهره­گیری از خلاقیت سینماگران ایران در جهت فرهنگ ایران، زمینه رشد و پدید آمدن آثاری در زمینه سینمای ملی بیشتر فراهم شود.

  • روندها و رویدادها در بازار هنر ایران: تحلیل سه تجربه حراج کریتیز ،حراج تهران و هفت تگاه در بازار هنرهای تجسمی ایران/ پروین پرتویی

این پژوهش، ضمن بررسی مفاهیم پایه در اقتصاد هنر و تجربه­ های موفق (و ناموفق) جهانی در بازار هنر به ارزیابی و بررسی تجربه ­های موجود در بازار هنر ایران می پردازد. از آنجا که بازار هنر ایران در پی تاسیس نهادهای تجاری هنر در خاورمیانه و افزایش تعداد نگارخانه­ ها در داخل کشور طی دهه گذشته رونق بیشتری گرفته و  فروش موفق آثار برخی هنرمندان در حراج کرسیتیز و در پی آن افزایش قیمت آثار در بازار داخلی، رونق تازه­ای به اقتصاد هنر داده است، ضروری بود تا سه تجربه مهم در بازار هنرهای تجسمی ایران مورد مطالعه دقیق­تر قرار ­گیرد که عبارتند از: حراج کریستیز و بازار بین­المللی هنر ایران ، حراج تهران و تاثیر آن بر تثبیت بازار داخلی و نمایشگاه فروش هفت­ نگاه و تاثیر آن بر رونق بازار داخلی. سه تجربه مذکور در این پژوهش مطالعه و بررسی شده است.

  • در حدیث دیگران: متن دوزبانه متون تعزیه دورۀ قاجار (به روایت سر لوییس پلی)»،/ بهروز محمودی بختیاری 

در این پژوهش با تهیه کهن ترین ترجمه های موجود از متون تعزیه به انگلیسی (۳۷ نسخه)، و تامین و تصحیح نسخه های فارسی آنها، به جمع‌آوری برخی از معتبرترین اسناد در این زمینه پرداخته و در نهایت با مطالعه این متون به تدوین اصطلاح­نامۀ دوزبانه انگلیسی به فارسی متون تعزیه منتج شده است.

  • تاریخ شفاهی فرهنگ مدرن ایران / ناصر فکوهی

این پژوهش ضمن مصاحبه با سی  تن از شخصیت های فرهنگی پیشکسوت و یا دارای پیشینه طولانی فرهنگی در حوزه های دانشگاهی، به تحقق هدف کمک به شناخت تاریخ فرهنگی معاصر از دوره مشروطه تا امروز بر اساس تجربه زیست شده و مستقیم کنشگران مهم این دوره که در قید حیات هستند و  چگونگی شکل گیری زندگی و آثار آنها از لحاظ فرهنگی و اجتماعی  کمک می کند.

  • مجموعه مستند تاریخ فرهنگی ایران /حامد کلجه ای

پژوهش در صدد است با توجه به ضرورت پرداخت به اشخاصی که در تاريخ فرهنگی ايران صد سال اخير تاثير گذار بوده و هم اينک در قيد حيات هستند، دانش، انديشه، زندگی و دستاوردهای آنان را از زبان خودشان بازگو نموده و با تحليل های  جامع و ميان رشته ای آنها را در قالب يک دائره المعارف بزرگ تصويری در اختيار پژوهشگران و علاقه مندان نسلهای آتی قرار دهد؛ در این پژوهش مستندهای کوتاهی نيز توليد شد.


گزارش فرهنگی 

  • نقد و بررسی وضعیت سینمای ایران در جشنواره سی و پنجم فیلم فجر  / دکتر علیرضا پورشبانان 
  • آسیب شناسی فیلمنامه نویسی کمدی در سینمای معاصر ایران/ فاطمه مولازاده 

آثار تألیف یا ترجمه شده

  • تاریخ تئاتر ایران/ رضا کوچک زاده


معرفی اعضا

رییس پژوهشکده:

دکتر سیده راضیه یاسینی

اعضای هیئت علمی:

دکتر سیده راضیه یاسینی

پژوهشگران مقیم:

دکتر زهرا عبدالله

دکتر علیرضا پورشبانان

دکتر فهیمه زارع‌زاده

کارشناس:

زهرا مهربان

شماره تماس یا داخلی‏ های پژوهشکده:

۸۸۹۱۹۱۸۴

شماره فکس پژوهشگاه یا پژوهشکده:

۸۸۹۱۹۱۸۵

از طریق فرم زیر نظرات خود را با ما در میان بگذارید