دفتر طرح های ملی

مدیر دفتر طرح‌های ملی: دکتر غلامرضا غفاری

در سال 1377، معاونت پژوهشی وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، گردهمایی‌ای را با عنوان «سیاست‌های سامان‌دهی فرهنگی» و با هدف بررسی مسائل فرهنگی کشور برگزار کرد که در آن بر ضرورت اتخاذ راهکارهایی به‌منظور پاسخ‌گویی به پرسش‌هایی مانند چگونگی وضعیت فرهنگی کشور، سمت‌و‌سوی تحولات،‌ شتاب تغییرات، تبیین روندها و پیامدهای تحولات فرهنگی کشور و ... تأکید شد. 

این امر، نیازمند دستیابی به مجموعه‌ای از اطلاعات کمی، استاندارد و با قابلیت مقایسه بود؛ براین‌اساس، اجرای طرح‌های ملی به‌مثابة تکلیفی قانونی در برنامه سوم توسعه گنجانده شد و برای نخستین‌بار بر اجرای تحقیقات اجتماعی در یکی از مهم‌ترین قوانین کشور تأکید شد. به‌دنبال آن، دفتر طرح‌های ملی در وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی تأسیس شد. اجرای موج اول و دوم طرح ملی «ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان» در سال 1379 و 1381 اجرا شد و نتایج آن در چندین مجلد منتشر شد.

در سال 1394 و بنا به ضرورت، احیای دفتر طرح‌های ملی در رئوس فعالیت‌های مهم پژوهشگاه فرهنگ، هنر و ارتباطات، قرار گرفت.

‌ احیای این دفتر، با هدف دستیابی به داده‌های فرهنگی و اجتماعی به‌منظور بهره‌برداری در امر سیاست‌گذاری در این عرصه، صورت گرفته است. تولید داده‌های فرهنگی و اجتماعی مضاف‌بر بهره‌برداری در عرصه سیاست‌گذاری به گسترش، ترویج و تولید دانش فرهنگی و همچنین دانش اجتماعی کمک می‌کند. تجربه نشان داده است که داده‌های فرهنگی و اجتماعی دفتر طرح‌های ملی پیشین، دستمایه بسیاری از محققان در مجامع علمی و تحقیقاتی در عرصه‌های فرهنگی، اجتماعی، اقتصادی، سیاسی و امنیتی بوده است و به تولید ادبیات معتنابهی در عرصه مطالعات اجتماعی و فرهنگی کمک کرده است.

رصد وضعیت فرهنگی و اجتماعی جامعه از اهداف اصلی دفتر طرح‌های ملی است. طبیعی است که بخشی از این فرایند منوط‌ به اجرای مجموعه‌ای از طرح‌ها در قالب طرح‌های ملی است تا با بهره‌‌گیری از داده‌های آن بتوان هم وضعیت فرهنگی ‌ـ اجتماعی جامعه را رصد کرد، هم به روند و تغیرات فرهنگی و اجتماعی جامعه دست یافت. به عبارت دیگر، نوعی روند‌شناسی وضعیت فرهنگی ‌ـ ‌اجتماعی جامعه همواره به‌مثابه یکی از مهم‌ترین وظایف در دستور کار این دفتر، مطرح بوده است.

اهتمام جدی پژوهشگاه به احیای دفتر طرح‌های ملی در دوره اخیر از فعالیت خود، مبتنی بر اجرای پیمایش‌هایی بوده است که بتواند داده‌های لازم برای فعالیت‌های سیاستی و فعالیت‌های علمی جدید در این عرصه را رقم بزند.

این دفتر در آغاز فعالیت، اجرای طرح‌های «سنجش سرمایه اجتماعی کشور»، موج سوم از «ارزش‌ها و نگرش‌های ایرانیان» و «ادراک و پنداشت مردم از وضعیت مسائل و آسیب‌های اجتماعی» را در دستور کار خود قرار داد.  این طرح‌های ملی با همکاری شورای اجتماعی کشور و پژوهشگاه انجام شده است.

 اجرای طرح «سنجش ذائقه موسیقی ایرانیان»، طرح ملی دیگری است که انجام شده است.

در این دفتر، گروه داده‌کاوی اجتماعی تعریف شده است.

گروه داده‌کاوی اجتماعی گروه جدیدی در دفتر طرح‌های ملی است که قرار است با استفاده از روش‌های آماری پیشرفته، تجهیز پایگاه‌های کلان‌داده اجتماعی و طراحی و استفاده از روش‌های نوین داده‌کاوی، به نیاز کشور در زمینه رصد وضعیت اجتماعی کشور پاسخ دهد.
 این گروه همچنین قرار است زمینه استفاده دانشجویان و پژوهشگران کشور از داده‌های طرح‌های ملی را فراهم  و این امکان را ایجاد ‌ کند تا دانشجویان و پژوهشگران کشور بتوانند همه یا بخش از پژوهش‌ تجربی دانشگاهی و سازمانی خود را با استفاده از داده‌های طرح‌های ملی به سرانجام برسانند.
این موضوع سبب می‌شود که از طرفی کیفیت، اعتبار و پایایی پژوهش‌های اجتماعی کشور افزایش یابد و از طرف دیگر همزمان با پرهیز از فرآیندهای طاقت‌فرسا و پرهزینه گردآوری داده تجربی، امکان تجمیع پژوهش‌های تجربی و گسترش پایگاه‌های داده اجتماعی کشوری فراهم ‌شود.



از طریق فرم زیر نظرات خود را با ما در میان بگذارید